EVADIO

De Schepping

de schepping.jpg


De schepping als cyclus

Vergelijkende studie van Scheppingsmythen uit alle windstreken

tekst Marianne Carolus en redactie Gertien Oosterhoff

Inleiding

Wat zijn scheppingsmythen?

Mythen worden binnen hun cultuur voor waar aangenomen en vaak doorverteld. Zij hebben een directe voedende werking op het alledaagse leven. Oude mythen over de schepping zijn gedeelde archetypische ervaringen en maken deel uit van het collectieve onbewuste.

In de tijd van het ontstaan van de mythen was de taal vol beelden. Ook in de sessies van reïncarnatietherapie is beeldende taal nodig, vooral om over ervaringen buiten het lichaam (na het sterven) te kunnen communiceren.

Strikt genomen wordt met schepping meestal alleen bedoeld hoe de tastbare en zichtbare wereld ontstaan is: vanuit het onzichtbare.

Binnen veel 'moderne games' gaat het ook om het onzichtbare. De gamer duikt in virtuele werelden, waar hij kan rennen, vliegen, moorden en vernietigen met een minimale muisklik. Daar komt echter geen taal aan te pas, want het gaat allemaal met beelden en sturende klanken die binnen een seconde verschijnen, belonen of straffen. Mythen gebruiken beelden, - net als games - maar op een heel andere manier. Er wordt ook tijd uitgedrukt in (nieuwe) woorden en daarmee wordt het nadenken gestimuleerd.

Veel scheppingsmythen spreken van bestaanscycli, dus niet een éénmalige schepping, maar werelden die ten ondergaan en opgevolgd worden door nieuwe. Bij kristallen kennen we het: ze kunnen smelten, verdampen en opnieuw uitkristalliseren. Ook bij planten is het cyclische bestaan duidelijk: een klein zaadje blijft over en dan begint een volgende cyclus. Grote wereldgodsdiensten gaan uit van reïncarnatie van mensen. Reïncarnatie kan alleen bestaan wanneer er sterfelijke lichamen zijn waarin onsterfelijke entiteiten - van oudsher zielen genoemd - wonen. Hadden deze entiteiten ook een begin op aarde? Waar komen zij eigenlijk vandaan? Wat zeggen de mythen?

Verschillende opvattingen over het ontstaan van de wereld
Er is een groot onderscheid tussen de opvattingen over het ontstaan van de wereld: vanuit de moderne (natuur)wetenschap, vanuit esoterische wetenschap (beeldloze structuur) en vanuit de oerbeelden van de mythen.

– De moderne wetenschap kan niet van een plan of schepping spreken, maar wel van een oorsprong en ontwikkeling van ons bestaan. Het woord schepping mag in de wetenschap niet worden gebruikt. Zij wil enkel bouwen op wat meetbaar, weegbaar en herhaalbaar is, en op de zintuiglijk kenbare werkelijkheid, de stof die al ontstaan is. Zij gaat uit van een oerknal, een explosie in de ruimte, met als gevolg een nog steeds uitdijend heelal, gevuld met brokstukken in de vorm van zonnestelsels en andere hemellichamen, alles in vormen van energie en materie. Men zoekt ijverig naar tekenen van leven en bewustzijn buiten de aarde en gaat er van uit dat de evolutie door toevallige omstandigheden en de aanpassing daaraan verloopt. Helemaal van onderaf - vanuit het exploderende zwarte oergat is alles ontstaan, niet geschapen.
– Het weten van esoterici of ingewijden (occultisme) onderscheidt een structuur van lagen of werelden of manifestatieniveaus. De esoterie baseert zich op bovenzintuiglijke waarnemingen en inzichten. Ter vergelijking: één en dezelfde stof kan zich manifesteren als water, als ijs en als damp. Water heeft in elke manifestatie totaal verschillende eigenschappen, maar toch bevat het dezelfde moleculen. In damp willen de moleculen zover mogelijk bij elkaar vandaan zijn, in vloeistof glijden ze tussen en langs elkaar en in ijs zijn ze onbeweeglijk vast met elkaar vergroeid. Dit is een beeld voor drie werelden: een hemelwereld, een middenwereld en een onderwereld. De esoterische kennis kent meer dan drie werelden. De hoogste (onzichtbare) bestaat uit pure potentie. De laagste is die van de materie, de dode stof. Geestelijke wezens, entiteiten, kunnen zich in de verschillende lagen of dimensies manifesteren.

– De mythen betreffen archetypische ervaringen. Zij nemen daardoor een middenpositie in. Zij spelen met de grote waarheden door er soms boven en soms onder te gaan kijken. Het is een andere manier van omgaan, zonder meten en wegen.
Vele mythen zijn vol religie en daarom is de grens tussen mythe en godsdienst soms moeilijk te herkennen. Daarom zijn mythen heilig.
De oude mythen tonen aan dat elk volk, elke stam, zijn eigen scheppingsverhalen heeft, die worden gekoesterd en nog steeds herbeleefd bij initiatieceremoniën.
De evolutieleer van de moderne wetenschap lijkt door het grootste deel van de volkeren van de zogenaamd beschaafde wereld ook doorverteld en gekoesterd te worden. De waarheden van Darwin hebben - evenals alle mythen - een directe voedende werking op het alledaagse leven. De evolutieleer vormt een moderne mythe.

Achtergrondinformatie
Behalve het werk van Eliade en de boeiende boeken van Kerennyi en Joseph Campbell zijn er nog talloze mythologieboeken en verzamelingen mythen, legenden en sprookjes. Mircea Eliade bestudeerde traditionele en archaïsche volkeren en schreef over hun scheppingsmythen en de grote rol daarvan in hun samenleving. Mircea Eliade laat zien hoe de scheppingsbeelden en de kosmogonie binnen deze culturen een voortdurend inspirerende bron is bij eigen scheppende bezigheden! Aangezien de betreffende stammen nog veelal zo leven zoals cliënten bij reïncarnatietherapie herbelevend meemaken in hun oeroude vorige levens, is hier een duidelijk raakvlak gevonden. De mythen zelf -de directe mededelingen over de schepping vanuit het perspectief van toen - zijn een prachtig middel om iets over je eigen oorsprong te ontdekken.

Bestaan er ook persoonlijke scheppingstijd-ervaringen?
Kleine kinderen lijken nog te leven in een andere, meer complete wereld. Ze zijn weliswaar geboren, maar voor hen is de aarde nog niet zoals voor ons. Kleuters kunnen hele werelden scheppen met een vloerkleed en wat stoelen of wat steentjes en takjes in de zandbak. Op cursussen werd soms een tekening gemaakt van 'jezelf in jouw wereld, zoals die er uit zag toen jij zelf nog zo leefde, toen alles nog goed was'. Aan die tekening en het verhaal dat erbij hoort, is vaak al iets te ontdekken over iemands persoonlijke scheppingstijd-ervaringen.

Vragen in De schepping als cyclus
Wat voor beeld ontstaat er wanneer de mythen van over de hele wereld - met natuurwetenschap en esoterische wetenschap - naast elkaar worden gelegd? Wat wordt zichtbaar wanneer in een grote spiraal van buiten naar binnen, dwars door de vier windstreken over de aarde - vanuit China via India, Afrika, Amerika en Noord-Europa en ten slotte naar het Midden-Oosten - de mythen te voorschijn komen?
Aan de bron van de moderne beschaving staan de Mesopotamische, Egyptische en Griekse mythen. Hoe ziet de Joods-christelijke mythe van het eerste scheppingsverhaal (in de bijbel) eruit? Past hier ook enige esoterische kennis bij? Vind je er nog iets van terug in het dagelijkse leven?

Zelf heb ik er veel over gemijmerd en opgeschreven, hetgeen te veel werd om na te lezen. Gertien Oosterhoff redigeerde het tot mijn grote dankbaarheid tot een kleiner en leesbaar geheel.
Hopelijk kan deze studie net als een mythe de lezer inspireren in zijn moderne dagelijkse leven.

De schepping als cyclus

1 De wereld rond door oost, zuid, west en noord

Scheppingsmythen gaan over een schepping die al achter de rug is. Ze zijn het oerbeeld van al het scheppen en geschapen worden. Zij zijn op de achtergrond aanwezig in het dagelijks doen en laten van de mensen. De mythen van verschillende volkeren tonen dit oerbeeld in verschillende kwaliteiten en perspectieven.
Ze zijn in dit hoofdstuk geordend naar het werelddeel waar ze ontstaan zijn en (met de zon mee) naar de vier windstreken: Azië in het oosten, Afrika in het zuiden, Amerika in het westen en Noordwest-Europa in het noorden. Vanuit elke windstreek zijn drie mythen opgenomen en van een toelichting voorzien. Tenslotte focussen we op het midden: Zuidoost-Europa vormt samen met het Midden-Oosten de kern waar de wortels van de huidige beschaving liggen.
Scheppingsmythen uit het oosten
Elke dag begint in het oosten. De zon komt op boven de wijde oceaan aan de rand van de wereld. Hoe vertelden ze in het oosten het verhaal van het grote begin? (China) De Schepping – Pan Gu
In het begin zag de oermaterie eruit als een kippenei. Na 18.000 jaar deelde het zich en breidden hemel en aarde zich uit. Het etherische Yang steeg op en vormde de hemel . De zware Yin materie zakte naar beneden en werd de aarde. Tussen deze beide elementen werd de reus Pan Gu geboren. Hij maakte negen transformaties door en werd even goddelijk en wijs als hemel en aarde. In het Begin was er de reus Pan Gu en uit zijn stervende lichaam ontstond onze wereld. Zijn adem werd tot de wind en de wolken. Zijn stem werd tot de donder en zijn ogen werden zon en maan. Zijn ledematen werden de bergen en zijn lichaamssappen werden regens, rivieren en zeeën. Zijn vlees werd de aarde en zijn hoofdhaar veranderde in sterren en zijn lichaamshaar in planten. Zijn tanden en zijn beenderen werden de mineralen. Het ongedierte echter, dat op zijn lichaam leefde, werd tot mensen.

Een kippenei bevat een oranjegele dooier, die veel vetten bevat. Brandstof en calorieën zijn het: kunnen ze veranderd zijn in het vuur binnenin onze aarde, die soms met geweld door vulkanen naar buiten barst? Of in het vuur van de zon of andere sterren? De transparante vloeibare eiwitten om een dooier heen bevatten precies die elementen, die in atomen en moleculen in onze huidige lucht voorkomen: koolstof, zuurstof, stikstof en waterstof. Lijkt dat op een in aarde en hemel uit elkaar gevallen oeroud kosmisch ei? Dit ei dat hemel en aarde bevatte, was bevrucht en de kiem werd een reus. Die reus, die nu maar liefst negen transformaties doormaakt en dan de goddelijke wijsheid bezit van hemel en aarde. Een andere versie spreekt van opnieuw 18.000 jaar. Dat zijn negen perioden van tweeduizend jaar, de tijd waarin de zon binnen één dierenriemteken opkomt. (Er zijn in de Christelijke leer negen Hiërarchieën). Dan sterft hij. Zijn dode lichaamsdelen vormen ons zonnestelsel en de aarde met alles erop en eraan. Dit verhaal toont hoe mensen in hun vóórmenselijke manifestaties naast hun verbondenheid al ten koste van die eenheid als parasieten leven. Tot ze bij de dood van Pan Gu ze uit zijn lichaam komen en mens worden. Parasiteren is wat dagelijks bevestigd wordt in de uitbuiting van de aarde en dat deden mensen dus volgens dit verhaal al vóór ze zich als mensen konden manifesteren.

(China) Nü Gua De Godin Nü Gua, de vrouwelijke helft van een tweeling met slangenlijf en een mensenhoofd, kneedde gele klei tot mensvormen die levend werden. Ze had er erg veel schik in en ze wilde nog veel meer mensen maken, maar ze werd moe en had geen kracht meer. Dus trok ze met haar koord een voor in het slijk en tilde het op. De kluiten die naar beneden vielen, werden ook tot mensen. De mooi gevormde exemplaren waren de edele mensen en de rest kwam uit de massa van de onderste lagen.

Hier zijn de uitgangspunten klei, dus aarde, en de godin. Ook hier zijn er twee stadia, maar in tegenstelling tot in de huidige evolutietheorie zijn de volmaaktere vormen hier de eersten. De latere vormen zijn ontstaan na een crisis en komen niet meer direct uit de handen van de godin...
(India) De Schepping: Purusha In het begin van de wereld was er Purusha, de eerste Mens. Hij was alleen. Hij vond het niet leuk, zo alleen te zijn. Daarom deelde hij zich in twee helften, een mannelijke en een vrouwelijke helft, en deze twee helften paarden met elkaar. Maar de vrouwelijke helft dacht: 'Hoe kan hij mij nou omarmen, terwijl hij me toch zelf heeft voortgebracht? Daar voel ik niets voor!', en zij verstopte zich door zich in een vrouwelijke haas te veranderen. Maar Purusha herkende haar en werd een mannelijke haas en paarde met haar. De vrouw werd een vrouwelijk musje. Hij had het weer door en werd een mannelijke vogel. Zo ging het al maar door. Tot tenslotte alle soorten van dieren die er op aarde bestaan, door hen geschapen waren.
In andere versies wordt Purusha geofferd en in stukken verdeeld. Een begin vanuit één mens en heel-zijn, wat niet genoeg was. Deze geschiedenis laat zien hoe er pas een stromen en scheppen ontstaat zodra er een dualiteit gevormd is, en wel vanuit de 'andere', de buiten zichzelf geplaatste tweede helft. Vanuit haar, de vrouw, ontstaat de veelvoud, met haast ongelimiteerde vormenrijkdom en grote scheppingsvreugde. Ook voel je het ritme van het tot twee worden, zich afscheiden en dan weer paren en één worden.

Samenvatting
Een ei en waarin een goddelijke reus groeit en transformeert. Wanneer hij sterft valt hij uiteen in ons planetenstelsel inclusief de aarde met al haar schepselen, waarbij zijn parasieten het voorstadium van mensen blijken te zijn. Een godin die de menselijke lichamen vormt van aardeklei (met haar handen en met gereedschap) en ze een ziel geeft. Een goddelijke mens, die zichzelf deelt, speelt en paart en schept (het ritme in het midden).

 


Login